NOWOŚCI

 

 

Ewangelia według Świętego Marka. Tom II (Biblia Impulsy), wstęp przekładu z oryginału Artur Malina, komentarz Janusz Wilk, Katowice 2022, wyd. Księgarnia Świętego Jacka, ss. 280.

Ewangelia według świętego Marka (Biblia Impulsy)Drugi tom Biblii Impulsy to Ewangelia według Świętego Marka w przekładzie i ze wstępem ks. Artura Maliny. Autorem komentarza jest tu redaktor naukowy całej serii, ks. Janusz Wilk. Jak czytamy we wstępie: „prawdziwa wiedza o Jezusie nie powstaje dzięki nagromadzeniu terminów teologicznych i biblijnych określeń, ale rodzi się z trwałej więzi uczniów z Nim. Z tego powodu w Ewangelii Marka nie ma wielu wyraźnych określeń Jezusa jako Mesjasza czy Syna Bożego (…) Jej charakter zgadza się z tajemnicą osoby i dzieła Jezusa. Treść tej tajemnicy odsłaniała się stopniowo tym, którzy podążyli za Nim i pozostali na tej drodze. Związali się oni nie z ideami o Zbawicielu i teoriami na Jego temat, ale z Osobą przemieniającą ich życie. Jak takie poznanie było możliwe dla uczniów z okresu ziemskiego życia Jezusa, tak staje się ono również dostępne dla wszystkich współczesnych słuchaczy i czytelników Ewangelii”.

 

 

Między katedrą a katedrą. Kościół a nauka, kultura i polityka, red. Karolina Gryksa, Aleksandra Kłos-Skrzypczak, Jarosław Zawisza, Katowice 2022, wyd. Księgarnia Świętego Jacka, ss. 198.

Między katedrą a katedrąKolejnej publikacji w serii Biblioteka Teologiczna przyświeca potrzeba mówienia wewnątrz uniwersytetu o tym, co wiąże się z Kościołem. Jak czytamy we wprowadzeniu: „Dialog stanowi fundament ludzkiej komunikacji, pomaga w tworzeniu relacji. We współczesnym świecie – pełnym wielorakości wizji i wierzeń– może odegrać rolę zaczynu walki lub pomostu łączącego ludzi rożnych poglądów. (…) Pierwszy pomost monografii Między katedrą a katedrą stanowi próbę nawiązania interdyscyplinarnego dialogu na temat relacji Kościoła z nauką, kulturą i polityką. Drugi pomost to próba nawiązania relacji pomiędzy studentami i doktorantami polskich uczelni; relacji opartej na naukowej wymianie refleksji i wspólnej popularyzacji nauki”. W publikacji znalazły się artykuły przedstawicieli: Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, SWPS Uniwersytetu Humanistycznospołecznego w Warszawie oraz Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

 

 

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193308361339/ksiazka/miedzy-katedra-a-katedra?bibFilter=19

Jarosław Zawisza, Franciszek Szczepańczyk. Życie i dzieło kronikarza codzienności, Katowice 2022, wyd. Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha Korfantego, fotografie, ss. 413.

Produkty - Instytut Myśli Polskiej im. Wojciecha KorfantegoPostać Franciszka Szczepańczyka – nauczyciela, społecznika, pisarza, poety, badacza folkloru i twórcy wielu prac o charakterze pamiętnikarsko-historycznym była niebanalna podobnie jak dzieje Górnego Śląska. Książka przybliża poszczególne etapy życia Szczepańczyka: dzieciństwo i młodość, początki pracy zawodowej przypadające na okres I wojny światowej i po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, pracę oświatowa na Górnym Śląsku, zmagania z niemieckim okupantem podczas II wojny światowej, powrót do szkolnictwa po zakończeniu wojny oraz okres emerytury. Praca zawiera liczne fragmenty wspomnień Szczepańczyka, ujęte w cytaty, które, obok wydarzeń z życia osobistego i rodzinnego, dotykają również spraw kluczowych dla dziejów lokalnych społeczności, takich jak warunki pracy w szkolnictwie stopnia podstawowego, stosunki narodowe, działalność polskich organizacji patriotycznych (Związek Powstańców Śląskich, Związek Obrony Kresów Zachodnich, Towarzystwo Czytelni Ludowych), aktywność miejscowych społeczników. Życie Szczepańczyka jest okazją do zgłębienia historii miejscowości, w których pracował. Jego życiorys może być o tyle ciekawy, iż łączy w sobie człowieka kilku epok (od zaborów po okres PRL-u) i związanego z obszarami zróżnicowanymi historycznie i kulturowo: Galicją wraz ze Śląskiem Cieszyńskim oraz Górnym Śląskiem. Osoba Szczepańczyka może więc stanowić doskonały przykład nauczyciela przeszczepiającego doświadczenia ugruntowane w pracy oświatowo-społecznej w warunkach zaboru austriackiego na ziemię górnośląską, która po wiele set latach przynależności do różnych organizmów państwowych, w 1922 r. ponownie znalazła się w granicach państwa polskiego. Na marginesie życia zawodowego Szczepańczyka, autor przybliża również życie rodzinne, nie mniej bogate w różnorodne doświadczenia.

 

ks. Ireneusz Celary, ks. Bogdan Biela, Duszpasterstwo rodzin w Polskiej Misji Katolickiej w Niemczech w latach 2004-2019, Katowice 2022, wyd. Księgarnia Świętego Jacka, ss. 264.

Duszpasterstwo rodzin w Polskiej Misji Katolickiej w NiemczechOpracowanie dotyczy „tak ważnego dla współczesnej cura pastoralis Kościoła duszpasterstwa rodzin w okresie od 2004 do 2019 roku, czyli od przystąpienia Polski do UE aż do momentu, kiedy rozprzestrzeniająca się pandemia koronawirusa SARS-CoV-2 sparaliżowała wiele obszarów życia, nie wyłączając działalności Kościoła. (…) Jak kształtowały się w tym czasie fale emigracyjne Polaków i ich rodzin do Niemiec i jakie były warunki społeczno-religijne dla rozwoju duszpasterstwa rodzin? Jak wyglądała w tym okresie organizacja tego duszpasterstwa w Polskiej Misji Katolickiej i jakie grupy małżeństw i rodzin polskich objęła swym zasięgiem? Zastosowana w publikacji metoda pastoralna pozwoli z analizowanej sytuacji wyciągnąć wnioski duszpasterskie dla rozwoju duszpasterstwa rodzin w XXI wieku”.

ks. Ireneusz Celary, ks. Bogdan Biela (fragment wstępu)

 

 

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193308271324/celary-ireneusz/duszpasterstwo-rodzin-w-polskiej-misji-katolickiej-w-niemczech-w-latach-2004-2019?bibFilter=19

„Ite ad Ioseph” (Rdz 41,55). Księga Jubileuszowa dla Księdza Józefa Kozyry Profesora Uniwersytetu Śląskiego w 75. rocznicę urodzin i 50. rocznicę święceń kapłańskich, red. Artur Malina, Katowice 2022, wyd. Księgarnia Świętego Jacka, ss. 402. 

„Ite ad Ioseph” (Rdz 41,55) - SiM 97„Siedemdziesiąt pięć i pięćdziesiąt są liczbami, które w Piśmie Świętym mają podobne znaczenie jako miary czasu. Nam się kojarzą z okrągłymi rocznicami, zaś w Biblii wskazują na momenty zwrotne – na przechodzenie z jednego okresu do drugiego. (…) Obydwa jubileusze Księdza Profesora Józefa Mariana Kozyry są okazją do podziękowania za dary otrzymywane od Boga w tak odmierzanym czasie życia i kapłańskiej posługi. Zbieżność tych jubileuszów to także sposobność do wyrażenia wdzięczności za pomnażanie i przekazywanie tych darów wielu innym. O tym podwójnym obdarowaniu przypominają otwierające księgę jubileuszową słowa Księdza Arcybiskupa Metropolity Katowickiego, Przewodniczącego Stowarzyszenia Biblistów Polskich oraz Władz Wydziału Teologicznego i Instytutu Nauk Teologicznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Tradycyjną i zarazem osobistą formą włączenia się do tego dziękczynienia są teksty napisane przez przyjaciół, współpracowników i uczniów Księdza Profesora. Wszystkie teksty włączone do tej księgi zostały napisane i przekazane w roku poświęconym św. Józefowi, który papież Franciszek ogłosił z okazji 150. rocznicy ustanowienia Oblubieńca Maryi i Opiekuna Jezusa Patronem Kościoła powszechnego”.

(fragment przedmowy)

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193308205335/ksiazka/ite-ad-ioseph-rdz-4155?bibFilter=19

ks. Henryk Olszar, Z tej ziemi i na tej ziemi. Siostry zakonne związane pochodzeniem lub zamieszkaniem z parafią Świętego Anioła Stróża w Gorzycach w archidiecezji katowickiej. Studium biograficzne, Katowice 2022, wyd. Księgarnia Świętego Jacka, indeksy, fotografie, ss. 216.

Z tej ziemi i na tej ziemi (SiM 96)

„Ta książka jest hołdem złożonym kobietom, które napisały piękną kartę historii. Ich bardzo wartościowe doświadczenie, nabyte zwłaszcza w XX stuleciu, pozwala nam budować dzisiaj życie zakonne w Polsce. Błogosławiony Stefan Wyszyński apelował do sióstr: «Wszędzie was Kościół potrzebuje, coraz bardziej, tej waszej świętości, gruntownego uświadomienia religijnego i teologicznego, potrzebuje waszego apostolstwa»”

Ks. Henryk Olszar (fragment wstępu)

Niewątpliwie książka ta jest: „hołdem złożonym kobietom, które napisały piękną kartę historii”. Głęboko ufam, że po jej lekturze ocalone zostaną od zapomnienia res geste lokalnego Kościoła w jego charyzmacie powołaniowym, spoglądając wstecz na te kobiety, które powołane do służby Bogu i człowiekowi w sposób często heroiczny oddały jemu i śląskiej ziemi swoje zdolności twórcze – całą swoją doczesność na poczet wieczności. Oby ów zbiorowy portret wspaniałych kobiet Kościoła nie był już zupełny. Oby autor nie tylko odnajdywał kolejne osoby z przeszłości, o których po latach już zapomniano. Oby budująca treść dzieła nadal inspirowała młode osoby do podążania za Chrystusem drogą pełnego realizowania rad ewangelicznych: „Chodzi [przecież] o autentyczne prowadzenie młodych do Chrystusa, bowiem tylko prawdziwy świadek i apostoł jest zdolny pozyskać nowych apostołów”.

Ks. dr hab. Piotr Górecki, prof. UO (fragment recenzji)

„Ze smutkiem należy stwierdzić, że na polskim rynku wydawniczym brakuje publikacji przybliżających osoby, życie i działalność sióstr zakonnych. O wiele częściej można spotkać na pułkach księgarskich pozycje poświęcone osobom duchownym: biskupom i prezbiterom, ale osoby życia konsekrowanego traktowane są po macoszemu. Tak jakby życie ukryte za drzwiami klauzury nie zasługiwało na ukazanie światu. Z tym większą radością przyjąłem wiadomość o nowej publikacji znanego i cenionego historyka górnośląskiego ks. Henryka Olszara poświęconej tym razem życiu zakonnemu w jego rodzinnej miejscowości Gorzyce. (…) Dzięki pionierskiej pracy Księdza Profesora dotąd bezimienne i skazane na zapomnienie zakonnice zostały uratowane od zapomnienia i polski czytelnik może zapoznać się z ich dotąd nieznaną historią. Wartości tej publikacji nadaje żmudna, mrówcza praca Autora, który w poszukiwaniu bezcennych informacji musiał przejrzeć wiele archiwów, w tym archiwów osób prywatnych. Należy podkreślić, że biogramy sióstr z Gorzyc dotąd nie zostały opracowane, a zatem praca ks. H. Olszara domaga się uznania jako bezcenny wkład dla histografii Górnego Śląska. Cenny jest również lokalny charakter tej pracy. Dziś coraz częściej podkreśla się znaczenie historii dla budowania tożsamości lokalnych społeczności. Ksiądz Profesor wychodzi naprzeciw tym potrzebom współczesnego człowieka”.

Ks. dr Przemysław Krakowczyk SAC (fragment recenzji)

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193308205334/olszar-henryk/z-tej-ziemi-i-na-tej-ziemi?bibFilter=19

Jarosław Zawisza, Parafia św. Józefa Robotnika w Czarkowie. Historia i współczesność, Katowice 2022, wyd. WueM, indeksy, tabele, fotografie, ss. 359.

Jarosław Zawisza prezentuje dzieje parafii św. Józefa Robotnika w Czarkowie. W dziewięciu rozdziałach przedstawił: rys historyczny miejscowości i parafii wraz z przemianami struktur administracji kościelnej i państwowej, życie religijno-społeczne z uwzględnieniem grup parafialnych oraz charakterystykę duchowieństwa wraz z zarysem pracy duszpasterskiej i społeczno-kulturalnej w Czarkowie. Wartościowym uzupełnieniem publikacji są dołączone dokumenty archiwalne oraz zestawienia statystyczne dotyczące historii omawianej parafii. Konstrukcja pracy zaproponowana przez Autora w pełni pozwala na uchwycenie kwestii dotyczących historii miejscowości i parafii a jednocześnie przynosi nowe i szerokie spojrzenie na problemy polskiej parafii i wsi w XX wieku. Publikacja niewątpliwie spotka się z dużym zainteresowaniem i uznaniem szerokiego grona czytelników i miłośników historii regionalnej. ( fragment recenzji dr Anity Palimąki)

Jarosław Zawisza (ur. 1998) – mieszkaniec Czarkowa od urodzenia, pracownik Biblioteki Teologicznej w Katowicach i student historii na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Śląskiego, współpracownik “Głosu Pszczyńskiego” (od 2020) i współorganizator dwóch edycji Ogólnopolskiej Konferencji Interdyscyplinarnej “Między katedrą a katedrą. Kościół a nauka, kultura i polityka” (2020, 2022). Stypendysta Fundacji „Dzieło Nowego Tysiąclecia” (2OI2-2OI9), członek Liturgicznej Służby Ołtarza w rodzinnej parafii. Jego zainteresowania badawcze obejmują historię Kościoła na Górnym Śląsku, dzieje ziemi pszczyńskiej oraz historię polityczną i kulturalną dwudziestolecia międzywojennego w Polsce i w Europie.

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193308265783/zawisza-jaroslaw/parafia-sw-jozefa-robotnika-w-czarkowie?bibFilter=19

Czesław Horain, Na tropach Polaków w Ziemi Świętej. Rejestr pielgrzymów i podróżników polskich do Ziemi Świętej przybyłych w latach 1845-1921; 1931-1947. Edycja źródeł. Wstęp i opracowanie Michał Kłakus, [wyd.] WueM, Katowice – Toulon 2022, ss. 320.

Spis treści

N. Klimas, W drodze do Casa Nova s. 5
M. Kłakus, Czesław Horain – życie i działalność s. 15

  • Pielgrzymki Polaków do Ziemi Świętej. Stan badań
  • Czesław Horain i jego pasje badawczes.
  • Badacz polskich śladów w Palestynie

Rejestr pielgrzymów i podróżników polskich do Ziemi Świętej przybyłych w latach 1845-1921; 1931-1947, s. 71
Nota edytorska.
Biblioteka Polska w Paryżu. Towarzystwo Historyczno-Literackie, Czesław     Horain. Materiały osobiste. Testament. s. 296.
Bibliografia s. 305

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193308263966/horain-czeslaw/na-tropie-polakow-w-ziemi-swietej-b-rejestr-pielgrzymow-i-podroznikow-polskich-do-ziemi-swietej?bibFilter=19

Józef Gawlina, Cum Deo. Dziennik 1959-1964,  Wstęp i opracowanie Jerzy Myszor, Katowice 2022, wyd. WueM, ss. 446, indeksy, fotografie.

Krytyczne wydanie Dziennika abp. Józefa Gawliny pisanego w okresie soboru watykańskiego II przynosi wiele niezwykle interesujących i szczegółowych informacji. Łatwo domyślać się pośpiechu w zapisie notatek. Mimo to tekst tchnie nie tylko autentycznością, ale i troską o szczegółowość w dokonywanym na bieżąco zapisie wydarzeń. Mimo owego szkicowego charakteru widać w sprawach dużej wagi staranność w opisywaniu szczegółów, zwłaszcza próby wiernego odtwarzania ważnych rozmów. Dla teologa zainteresowanego powstawaniem dokumentów Vaticanum II tekst Dziennika z pewnością będzie ważnym, uzupełniającym źródłem, pomagającym odsłonić kulisy debat nad niektórymi dokumentami, zarówno z wczesnej fazy przygotowań, jak i z auli soborowej. Zapiski nie koncentrują się na uzasadnieniach przygotowywanych tez, ale pomagają w „doświetleniu” profilów myślowych różnych ojców soborowych, z samym autorem dziennika na czele. Ks. prof. Jacek Kempa –  fragment recenzji.

Dziennik abpa Józefa Gawliny z lat 1959–1964 to niezwykle rzadkie, a zarazem wyjątkowe źródło do dziejów Kościoła powszechnego i w Polsce. Po raz pierwszy do rąk Czytelników trafiają bowiem osobiste zapiski jednego z najważniejszych polskich hierarchów – uczestnika Soboru Watykańskiego II. Dzięki szczegółowym opisom poznajemy aktywność duszpasterską Protektora Emigracji Polskiej, stosunki z dostojnikami kurii rzymskiej oraz dykasteriami watykańskimi, jego zaangażowanie w pracach komisji przygotowawczych, a następnie komisji soborowych i udział w samym XXI Soborze Powszechnym. Niezwykle interesujące są spotkania – z przybyłymi na sobór – biskupami z kraju, w tym prymasem Polski kard. Stefanem Wyszyńskim. Skomplikowane relacje łączące obu dostojników wynikały przede wszystkim z odmiennych losów życiowych i doświadczeń duszpasterskich oraz różnice w ocenie ludzi, faktów i zdarzeń. To one właśnie są odkryciem, które może przynieść rewizję obu postaci we współczesnej historiografii kościelnej. Najwyższy poziom merytoryczny i wydawniczy gwarantuje osoba inicjatora edycji, a zarazem jej redaktora naukowego – ks. prof. dr. hab. Jerzego Myszora – wybitnego znawcy biografii abpa Józefa Gawliny. dr hab. Michał Białkowski, prof. UMK

 

Słownik analityczny do Biblii Greckiej i Pełna konkordancja do Biblii Greckiej w wersji elektronicznej

Od października br. w czytelni Biblioteki Teologicznej zostały udostępnione do użytku: Słownik analityczny do Biblii Greckiej w wersji papierowej i elektronicznej oraz Pełna konkordancja do Biblii Greckiej w wersji elektronicznej.

Z wyżej wymienionych pozycji można korzystać na stanowiskach komputerowych znajdujących się w naszej czytelni.

Zapraszamy!

Linki do katalogu :

Słownik analityczny do Biblii greckej : a-e

https://integro.ciniba.edu.pl/integro/site/recorddetail/193207981634?bibFilter=19

Słownik analityczny do Biblii greckej : p-ō

https://integro.ciniba.edu.pl/integro/site/recorddetail/193207981632?bibFilter=19

Słownik analityczny do Biblii greckej : z-o

https://integro.ciniba.edu.pl/integro/site/recorddetail/193207981633?bibFilter=19

ks. Janusz Wilk, Trwać przy Bogu, Kraków 2021, Wydawnictwo Księży Sercanów, ss. 122.

Tomik Trwać przy Bogu jest dla mnie kolejnym namacalnym dowodem tego, że ks. Janusz realizuje swoje wielkie marzenie: uprawia teologię na wzór ojców Kościoła, którzy nie traktowali jej jako „sztuki dla sztuki”, ale jako zgłębianie misterium Boga, by lepiej przybliżać Go ludziom. Na temat książki ks. dr. hab. Janusza Wilka można by pisać jeszcze wiele, ale nie chcę pozbawić Czytelnika radości odkrywania perełek, jakie zostały w niej ukryte przez Autora. Zatem pozostaje mi tylko polecić tomik ks. Janusza pt. Trwać przy Bogu i zaprosić do jego lektury każdego, kto pragnie rozpocząć lub pogłębić swoją przyjaźń z Jezusem Chrystusem.

ks. dr Bogdan Kulik MSF (ze Wstępu)

 

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193207861486/wilk-janusz/trwac-przy-bogu?bibFilter=19

Anna Gudzik, Małe formy architektury sakralnej na terenie powiatu rybnickiego, Gliwice-Rybnik 2021. Wydawnictwo “Wokół nas”. ss.223.

Krzyże, figury i kapliczki przydrożne stanowią liczną grupę tzw. małej architektury sakralnej w prawie każdej polskiej miejscowości. Są one świętymi znakami stawianymi w przestrzeni publicznej i jednocześnie definiującymi tę przestrzeń. Zwykle nie były budowane według jednego wzoru. Ich zróżnicowana forma i architektura wyraża bogactwo myśli twórców, a także zasobność fundatorów. Mimo swej powszechności zjawisko nie zyskało jeszcze kompletnego opracowania, a wręcz przeciwnie – polska mapa dokumentująca małą architekturę sakralną wymaga jeszcze wielu uzupełnień. Tym cenniejsza jest kompletna praca Anny Gudzik zatytułowana: Małe formy architektury sakralnej na terenie powiatu rybnickiego. Kapliczki, figury i krzyże przydrożne, a opublikowana jako trzydziesta pozycja w serii Źródła do dziejów Kościoła Katolickiego na Górnym Śląsku.  Prezentowana publikacja naturalnie wpisuje się w dorobek naukowy Anny Gudzik; stanowiąc kontynuację wydanej w 2015 r.  Małej architektury sakralnej w Rybniku.

Książka Małe formy architektury sakralnej… składa się z dwóch części: wnikliwej syntezy zjawiska opartej na szczegółowym katalogu, który wraz z bogatym materiałem ilustracyjnym stanowi część drugą. Sam tekst – poza fotografiami – obejmuje 180 stron. Anna Gudzik osobiście dotarła do wszystkich opisywanych obiektów; jest też autorką większości zamieszczonych w publikacji zdjęć. Podział katalogu wyznaczają poszczególne miejscowości wchodzące w skład powiatu rybnickiego. Wstęp do każdego rozdziału stanowi zwięzła historia każdej miejscowości oraz parafii zlokalizowanej na jej terenie. Po wprowadzeniu następuje szczegółowy opis elementów małej architektury sakralnej występujących w granicach osady. Charakterystyka obejmuje nie tylko opis formalny i ikonograficzny, ale także dostępną historię, wraz ze wskazaniem na istniejące źródła literackie i naukowe dotyczące obiektu i stan konserwatorski. Rzetelność i szczegółowość opracowania pozwala domniemywać, że katalog obejmuje wszystkie obiekty małej architektury sakralnej na terenie powiatu rybnickiego. ( ks. dr L. Makówka, fragment recenzji).

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193207755199/gudzik-anna/male-formy-architektury-sakralnej-na-terenie-powiatu-rybnickiego?bibFilter=19

Leksykon Panteonu Górnośląskiego, red. A. Kłos-Skrzypczak, H. Olszar, Katowice 2020, KŚJ, ss. 1056.

W ramach serii SiM WTL ukazał się długo wyczekiwany Leksykon Panteonu Górnośląskiego pod redakcją ks. dr hab. Henryka Olszara, prof. UŚ i dr Aleksandry Kłos-Skrzypczak. Do Leksykonu wyłoniono propozycje biogramów prawie 160 osób, zestawionych w układzie alfabetycznym w języku polskim, angielskim i niemieckim. Czterdziestu sześciu wykonawców biogramów ma nadzieję, że ich praca badawcza wzmocni powstającą w podziemiach katowickiej archikatedry instytucję kultury – Panteon Górnośląski.

“Chcielibyśmy, aby Leksykon Panteonu Górnośląskiego, mając walor edukacyjny i wychowawczy, trafił do rąk młodego pokolenia. Oby na jego zapisanych stronach znalazło ono dobre przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w kulturze – murach przyszłej placówki muzealnej śląskiej katedry, jak również mogło tam formować intelekt i hierarchię wartości, wrażliwość, gusta artystyczne, poczucie własnej tożsamości, poszanowanie tradycji i kultury” – piszą redaktorzy Leksykonu.

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193207726067/ksiazka/leksykon-panteonu-gornoslaskiego?bibFilter=19

Dorian Figołuszka, Tradycja nieszporów śpiewanych na Boże Narodzenie na Górnym Śląsku, Katowice 2021. wyd. WueM, ss. 143.

“Nieszpory kolędowe” są niezwykłym przykładem przenikania się ludowych wpływów do liturgii. Dla części ludu śląskiego są one ważnym nośnikiem tożsamości kulturowej i religijnej, a także kwintesencją przeżywania świąt Narodzenia Pańskiego. Treść tej pracy uświadamia, że mamy do czynienia z wyjątkową formą nabożeństwa, które wciąż przyciąga do kościołów rzesze wiernych. Dzięki gruntownym badaniom historyczno-muzykologicznym udało się uchwycić źródło tego unikatowego nabożeństwa, a także uporządkować wiedzę, przy okazji uciąć pewne domniemania. Poprzez bogatą kwerendę źródłową autor wykazał kształtowanie formy tej tradycji jak i warianty muzyczne występujące w różnych ośrodkach (Radzionków, Piekary Śląskie, Świętochłowice, Racibórz). Praca wnosi dużą wartość poznawczą; historyczną, a także muzyczną i niewątpliwie przyczyni się do zachowania, ale także do utrwalenia kolędowego śpiewania w kościołach i w naszych domach.

Studia Pastoralne Rok XVI • 2020 • nr 16

Papież Franciszek, zabierając głos podczas zorganizowanego przez Papieski Wydział Teologiczny Południowych Włoch w Neapolu kongresu, odbywającego się pod hasłem: Teologia po „Veritatis gaudium” w kontekście śródziemnomorskim (21.06.2019), stwierdził, iż „teologia po Veritatis gaudium jest teologią kerygmatyczną, teologią rozeznania, miłosierdzia i akceptacji, która nawiązuje dialog ze społeczeństwem, kulturami i religiami w celu budowania pokojowego współistnienia ludzi i narodów”1. Ten cel i to zadanie współczesnej teologii bardzo wyraźnie wpisują się w rzeczywistość, którą świat przeżywa od 2020 r., kiedy to globalna epidemia koronawirusa SARS-CoV-2, sparaliżowała wiele obszarów życia. Trudne doświadczenie, przed którym stanęła cała ludzkość, a w tym ludzie wierzący, prowokuje do stawiania pytań o sposób życia i kształt różnych aspektów rzeczywistości, nie wyłączając życia i działalności Kościoła. Wprowadzone restrykcje w kulcie religijnym, przeniesienie działalności duszpasterskiej do internetu na szerszą skalę oraz przeżywane przez ludzi trudności odsłoniły wiele problemów dotykających cura pastoralis Kościoła. Zaistniała sytuacja jest więc szczególnym wyzwaniem dla Kościoła, który powinien rozpoznać te wyzwania i wyciągnąć z nich właściwe wnioski. Do ich sformułowania pragnie przyczynić się w jakimś stopniu najnowszy, XVI, numer „Studiów Pastoralnych”, zatytułowany: Nowe wyzwania dla Kościoła.

(Ze Wstępu).

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/192001726928/dokumenty-ciagle/studia-pastoralne?bibFilter=19

Śląskie Studia Historyczno-Teologiczne 53/1 (2021)

W niniejszym numerze teksty naukowe skupiają się wokół 4 bloków tematycznych. Pierwszy z nich poświęcony jest zagadnieniom dialogu filozofii z teologią w twórczości Maupertuisa i fizyko-teologów oraz Levinasa i jego interpretacji stworzenia. Drugi z kolei to dział odwołujący się do badań patrystycznych, ukazujący manichejską Modlitwę do emanacji oraz życie świętego Awita, biskupa z Vienne w świetle jego korespondencji. Trzecia grupa tekstów odnosi się do badań nad dziejami (archi)diecezji katowickiej i dotyczy najpierw pierwszego biskupa katowickiego Augusta Hlonda i jego opinii o kandydatach na pierwszego biskupa pomocniczego, a następnie pierwszego arcybiskupa katowickiego Damiana Zimonia, którego autor tekstu charakteryzuje jako „biskupa bezrobotnych”. Czwarta grupa tekstów porusza zagadnienia sakramentalno-mistyczne (Eucharystia w świetle pism Służebnicy Bożej s. Wandy Boniszewskiej) oraz sakramentalno-pastoralne (posługa kapelana w domu opieki społecznej oraz przygotowanie do małżeństwa z wykorzystaniem Geograficznych Systemów Informacyjnych).

(na podst. Wstępu)

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/191800894727/dokumenty-ciagle/slaskie-studia-historyczno-teologiczne?bibFilter=19

Bł. Emil Szramek, Śląsk jako problem socjologiczny. Próba analizy (Reprint i komentarze), Katowice 2020, Księgarnia Św. Jacka, ss. 140.

Księgarnia św. Jacka na zlecenie Panteonu Górnośląskiego wydała reprint opracowania ks. Emila Szramka: Śląsk jako problem socjologiczny, opublikowanego w IV tomie „Roczników Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku” w 1934 roku. Nowa pozycja zawiera nie tylko reprint pracy ks. Szramka, ale także m.in. merytoryczne wprowadzenie oraz wybrane recenzje Śląska jako problemu socjologicznego – zarówno pozytywne, jak i negatywne – w ujęciu chronologicznym czasu druku w prasie, które zostały napisane przez różnych autorów oraz pochodzą z różnych czasopism – lokalnych („Polonia Zachodnia”) i ogólnopolskich („Przegląd Socjologiczny”), w tym także katolickich („Ateneum Kapłańskie”, „Przegląd Powszechny”).

 

 

Link do katalogu : https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193207686208/emil-szramek/slask-jako-problem-socjologiczny?bibFilter=19

ks.  Teodor Suchoń, Święty Antoni Padewski wczoraj, dziś i jutro, Rybnik 2020, WueM, ss. 118.

Trudne czasy wymagają wielu świateł i wielkich ludzi, którzy będą jak latarnia morska wskazywać żeglarzom na wzburzonym morzu drogę do portu. Odczytując znaki czasu i nazywając je po imieniu, w św. Antonim dostrzegamy busolę, pozwalającą nieomylnie ustawić swoje osobiste życiowe stery tak, by płynąć w stronę Światła, a jest nim Jezus w swoim człowieczeństwie i swoim bóstwie. Więcej! W przypadku świętego z Padwy i zarazem świętego patrona Rybnika i rybnickiej ziemi – wsłuchując się w jego naukę i świadectwo życia, pozwalamy mu jako społeczeństwo ująć ster życia kościelnego, społecznego i narodowego. W tym sensie odpust świętego z Padwy 2020 staje się szczególnym czasem i łaską Bożą nakazującą wpatrzeć się ze szczególną miłością w św. Antoniego i zawołać: „W każdej on potrzebie pomoże, pocieszy, i w każdym nieszczęściu na ratunek śpieszy!”. (Wstęp)

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193107650248/suchon-teodor/swiety-antoni-padewski?bibFilter=19

ks. Tomasz Gwoździewicz, Sieroctwo jako problem społeczny i moralny, Katowice 2020, KŚJ, ss. 260.

Książka porusza problem sieroctwa, z którym społeczeństwa zmagają się od najdawniejszych czasów, i które sprawia, że dzieci nie mają możliwości wzrastania i rozwoju w swojej własnej rodzinie. Autor w kolejnych rozdziałach pracy nie tylko ukazuje rolę rodziny jako podstawowego środowiska życia i rozwoju człowieka, ale także omawia samo zjawisko sieroctwa, jego przyczyny i następstwa, możliwości rozwiązania jego problemu oraz wskazuje na wyzwania duszpasterskie w obliczu tego zjawiska.
Autor przypomina, że obok sieroctwa naturalnego współcześnie istnieje także rodzaj sieroctwa, które określa się społecznym. Wynika ono z braku odpowiedniej opieki nad dzieckiem. W przypadku sieroctwa społecznego rodzice, którzy żyją, nie zaspokajają potrzeb biologicznych i psychicznych dziecka, nie interesują się jego sprawami, kontaktami z rówieśnikami, nie podejmują troski o jego zdrowie. Sierotami społecznymi są dzieci umieszczane w opiece instytucjonalnej, w ramach której rodzice są nieobecni przy dziecku, ale także mogą nimi być dzieci, które mieszkają ze swoimi rodzicami pod jednym dachem. Podjęcie teologicznej refleksji na temat sieroctwa jest więc konieczne, by we właściwy sposób wyrazić troskę o człowieka, szczególnie tego, który staje u zarania swojego życia i od początku pozbawiony jest opieki rodziców.
Głębsze zrozumienie człowieka opuszczonego przez rodziców pozwala lepiej pojąć determinanty jego wyborów moralnych. Przeżycia związane z brakiem wychowania przez rodziców przekładają się bowiem na przeżywanie religijności, szczególnie na kształtowanie się obrazu Boga. Teologiczne ujęcie zjawiska sieroctwa może dać także konkretne wskazania, które pozwolą złagodzić skutki sieroctwa i pomóc sierotom w budowaniu głębszej relacji z Bogiem i ze światem.

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193107591639/gwozdziewicz-tomasz/sieroctwo-jako-problem-spoleczny-i-moralny?bibFilter=19

ks. Arkadiusz Wuwer, Deo et Patriae. Patriotyzm w przepowiadaniu homilijnym biskupów katowickich (1989-2019), Katowice 2020, WueM, KŚJ, ss. 444.

Przypadające na rok 2022 100-lecie włączenia części Górnego Śląska do organizmu państwowego II Rzeczpospolitej Polskiej stanowi okazję, aby przypomnieć, prześledzić ewolucję i pogłębić treści patriotyczne w wybranych homiliach biskupów katowickich wygłaszanych w latach 1989-2019. Osadzona w takim kontekście publikacja ma więc stanowić wypadkową trzech aktualnych i istotnych – nie tylko z perspektywy lokalnej – kwestii: przemian w rozumieniu i krzewieniu patriotyzmu, jako wartości tworzącej wspólnotę; jej obecności w przepowiadania homiletycznym biskupów katowickich oraz konkretnego kontekstu Górnego Śląska, jako regionu o szczególnej charakterystyce społecznej, historii i kulturze.

Pierwsza część tomu zawiera obszerne wprowadzenie omawiające samą ideę patriotyzmu, jej zastosowania w homiletyce oraz związane z nią ważniejsze wątki pojawiające się w przepowiadaniu biskupów katowickich. Wskazuje się tu, że homilie ukazują zarówno ewolucję tego nauczania w znacznej mierze odpowiadającą przemianom społecznym, jak też aktualizację dialogu zbawczego przebiegającą po linii: egzegeza biblijna – hermeneutyka liturgiczna – analiza antropologiczna – proces aktualizacji. Zwłaszcza ten ostatni (aspekt zadaniowy) mocno akcentuje kontekst regionalny, tj.  przywiązuje szczególną uwagę do rozpoznawania i interpretacji „znaków czasu” w konkretnym, lokalnym „hic et nunc” oraz specyficznym „Sitz im Leben” słuchaczy.

Druga część zawiera wybrane i opatrzone komentarzem teksty źródłowe. Składa się na nią 100 dokumentów (homilii biskupów katowickich) ułożonych tematycznie oraz – w obrębie poszczególnych tematów – chronologicznie. Są to: homilie na uroczystość NMP Królowej Polski [Święta Narodowego Trzeciego Maja] – nr 2-22; Narodowego Święta Niepodległości [11 listopada] – nr 23-43; homilie wygłaszane z okazji rocznic wydarzeń historycznych (powstań śląskich, podpisania porozumień jastrzębskich, tragedii na kopalni „Wujek”) – nr 44-78 oraz homilie okolicznościowe – nr 78-99. Klamrę spinającą zbiór stanowią: homilia bp Herberta Bednorza z 11 listopada 1979 roku [nr 1] oraz słowo wstępne wygłoszone przez abp. Wiktora Skworca podczas konferencji „Myśląc ojczyzna… Obywatelskość i patriotyzm w 100. rocznicę odzyskania niepodległości przez Polskę” 14 maja 2018 [nr 100]. Pracę uzupełniają rozbudowane indeksy: osób i rzeczowy.

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193107493577/wuwer-arkadiusz/deo-et-patriae?bibFilter=19

 

Ewangelia według Świętego Jana. Wstęp, przekład z oryginału, komentarz Beata Urbanek (Biblia Impulsy), Katowice 2020, KŚJ, ss. 288.

Ewangelia według św. Jana to niezwykłe dzieło, w którym wiarygodna historia Jezusa z Nazaretu, zawierająca świadectwo o Jego słowach i czynach, objawia misterium Syna Bożego, Zbawiciela świata.

Natchniony tekst w Ewangelii zaczerpnięty z najnowszych wydań krytycznych podany jest przez p. dr Beatę Urbanek w pięknym i komunikatywnym przekładzie na język polski, którym się dzisiaj posługujemy, ale z uszanowaniem powagi tekstu biblijnego.

Poszczególnym wersetom i rozdziałom Księgi towarzyszy komentarz egzegetyczno-narracyjny. A całość poprzedza obszerny i bardzo ważny wstęp, w którym przybliża się czytelnikowi najważniejsze zagadnienia literackie, historyczne i teologiczne, które należy znać, aby owocnie rozważać i medytować treści Ewangelii duchowej, zawierającej wiarygodne historycznie świadectwo „umiłowanego ucznia” Chrystusa.  (prof. dr hab. Henryk Witczyk)

Beata Urbanek, doktor nauk teologicznych w zakresie biblistyki. Absolwentka Instytutu Nauk Biblijnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Wykładowca Pisma Świętego na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Śląskiego. Autorka monografii Rola głosu Jezusa w dziele Objawienia. Studium z teologii Ewangelii według św. Jana (Studia i Materiały Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach nr 50), Katowice 2009 i komentarza Apokalipsa. Szczęśliwy, kto ją odczytuje, Częstochowa 2012. Członek Stowarzyszenia Biblistów Polskich.

Link do katalogu: https://integro.ciniba.edu.pl/integro/193107393007/urbanek-beata/ewangelia-wedlug-swietego-jana?bibFilter=19

 

Zbigniew Hojka, Polski katolicki ruch trzeźwościowy na pruskim Górnym Śląsku oraz w ośrodkach wychodźstwa ze Śląska na terenie Westfalii i Nadrenii do wybuchu I wojny światowej, Katowice 2020, WueM, KŚJ, ss. 280.

Publikacja jest owocem badań prowadzonych przez kilka ostatnich lat. Powodem jej powstania była potrzeba kompleksowego ukazania rozwoju myśli przeciwalkoholowej oraz przedstawienie genezy i rozwoju polskiego ruchu trzeźwościowego na pruskim Górnym Śląsku i w środowiskach emigracyjnych, grupujących Ślązaków w Westfalii i Nadrenii. Ruch ten od lat czterdziestych XIX w. był inspirowany i kierowany przez polskie duchowieństwo katolickie. Jego sztandarowymi przedstawicielami byli księża Alojzy Ficek i Jan Kapica. Na początku XX w. zaczął się również rozwijać świecki ruch trzeźwościowy, odwołujący się do katolicyzmu, ale nie mający bezpośrednich związków organizacyjnych z Kościołem katolickim, chociaż niejednokrotnie inspirowany przez duchowieństwo parafialne. Polski katolicki ruch trzeźwościowy rozwijał się na terenie całego państwa niemieckiego, głównie na terenie Górnego Śląska i Wielkopolski oraz pośród polskiego wychodźstwa, szczególnie na terenie Nadrenii i Westfalii, gdzie przybrał szerokie formy organizacyjne. Ruch trzeźwościowy w długiej perspektywie był elementem budowania ponadpaństwowej jedności Polaków. Walka o trzeźwość Ślązaka miała prowadzić do ukształtowania nowego społeczeństwa śląskiego przywiązanego do polskości, wolnego od nałogów, wiernego katolicyzmowi. Zarówno duchowieństwo katolickie jak i organizacje świeckie w pierwszej kolejności odwoływali się do motywów natury religijnej oraz teologiczno-moralnej. Katolik-Polak miał być trzeźwy, bo takie przesłanie wynikało z Biblii. W nałogu pijaństwa upatrywano szczególne zagrożenie zarówno dla wiary jak i moralności. Istotnym elementem publikacji jest zamieszczony  w Aneksie wybór źródeł związanych z tematyką wstrzemięźliwości, szczególnie z działalnością antyalkoholową, instytucji i osób, którym zawdzięczamy powstanie i działanie zarówno przykościelnych towarzystw trzeźwości jak i świeckich organizacji, odwołujących się do katolicyzmu.

Link do katalogu: http://Polski katolicki ruch trzeźwościowy na pruskim Górnym Śląsku oraz w ośrodkach wychodźstwa ze Śląska na terenie Westfalii i Nadrenii do wybuchu I wojny światowej,